Đồng Đô La Suy Yếu – AI và Tiền Điện Tử Đang Tái Định Hình Tài Chính Toàn Cầu?

Trong suốt nhiều thập kỷ, đồng đô la Mỹ đã giữ vị trí trung tâm trong nền kinh tế toàn cầu, đóng vai trò là đồng tiền dự trữ chính, phương tiện giao dịch quốc tế và thước đo giá trị của các tài sản. Tuy nhiên, trong bối cảnh biến đổi nhanh chóng của các công nghệ tài chính mới, đặc biệt là tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương (CBDC) và trí tuệ nhân tạo (AI), viễn cảnh về tương lai của đồng đô la đang dần thay đổi.

Các xu hướng chính ảnh hưởng đến vị thế của đồng đô la Mỹ

1. Sự giảm dần của tỷ lệ dự trữ bằng đồng đô la Mỹ

Theo dữ liệu từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), tỷ trọng dự trữ ngoại hối toàn cầu bằng đồng đô la đã giảm xuống còn 56,32% vào đầu năm 2025 – mức thấp nhất kể từ khi đồng euro xuất hiện trên thị trường. Điều này phản ánh xu hướng đa dạng hóa dự trữ tiền tệ của các ngân hàng trung ương, trong đó nhiều quốc gia đang tích cực thử nghiệm hoặc triển khai CBDC để thay thế đồng đô la trong các hoạt động thanh toán xuyên biên giới.

2. Tiềm năng của CBDC, AI và stablecoin trong việc định hình lại quyền lực tiền tệ toàn cầu

Tiến sĩ Alicia García-Herrero, Kinh tế trưởng khu vực châu Á-Thái Bình Dương của Natixis, nhận định rằng các công nghệ mới này đang từng bước thay đổi cục diện của hệ thống tiền tệ thế giới. Bà cho biết:

“Dữ liệu của COFER cho thấy tỷ trọng USD trong dự trữ ngoại hối toàn cầu đã liên tục suy giảm kể từ năm 2000. Khi tỷ lệ này giảm xuống dưới 55% vào năm 2027, cùng với giá trị giao dịch CBDC vượt trên 1 tỷ USD mỗi năm, đó sẽ là dấu mốc rõ ràng cho sự chuyển đổi mang tính cấu trúc của hệ thống tiền tệ toàn cầu.”

3. Thị phần stablecoin và rủi ro tiềm tàng từ các nền kinh tế mới nổi

Trong bối cảnh các nền kinh tế phát triển như Mỹ, châu Âu, Nhật Bản chuyển sang số hóa các loại tiền tệ truyền thống, stablecoin vẫn chủ yếu neo giá theo USD – chiếm hơn 99% thị trường. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các stablecoin neo theo đồng tiền khác như nhân dân tệ hoặc tài sản hàng hóa có thể gây ra sự phân mảnh trong hệ thống thanh khoản toàn cầu.

Tiến sĩ García-Herrero cảnh báo rằng, nếu stablecoin neo đồng nhân dân tệ đạt 10–15% thị phần toàn cầu, có thể kích hoạt căng thẳng giữa các khối tiền tệ. Khi vượt quá 20%, nguy cơ phân mảnh và mất kiểm soát về thanh khoản sẽ trở nên rõ rệt hơn.

4. Ứng dụng của stablecoin trong các nền kinh tế chịu lạm phát cao

Tại các quốc gia như Argentina, Thổ Nhĩ Kỳ, stablecoin đã trở thành công cụ phòng tránh rủi ro mất giá của tiền tệ nội địa. Khi stablecoin chiếm trên 25% tổng giao dịch bán lẻ, nguy cơ mất chủ quyền tiền tệ gia tăng, biến công cụ ổn định này thành mối đe dọa đối với hệ thống tài chính quốc gia.

5. Token hóa tài sản và xu hướng phát triển trong thị trường trái phiếu, ETF

Token hóa tài sản đang dần trở thành xu hướng phổ biến trong các thị trường phát triển, đặc biệt tại Hồng Kông, Nhật Bản, Singapore. Dự báo đến năm 2028, khoảng 5% lượng trái phiếu chính phủ mới sẽ được token hóa, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả của thị trường vốn toàn cầu. Công nghệ này không thay thế hoàn toàn hệ thống hiện hành mà bổ sung các phương thức mới trong quá trình phát hành và giao dịch tài sản.

6. Đồng nhân dân tệ số (e-CNY) và sự mở rộng kiểm soát của chính phủ Trung Quốc

Dưới sự kiểm soát chặt chẽ của nhà nước, e-CNY của Trung Quốc đã đạt tổng giá trị giao dịch khoảng 7 nghìn tỷ RMB vào giữa năm 2025. Chính sách này nhằm thúc đẩy mô hình tài chính số do nhà nước dẫn dắt, đồng thời hạn chế đầu tư vào các nền tảng blockchain tư nhân, dự kiến đến cuối năm 2026, mô hình này sẽ chiếm ưu thế trong hệ thống tài chính số của quốc gia.

Tác động của các quốc gia lớn và các khu vực chiến lược

1. Thương mại Nga – Trung và sự hình thành khối tài chính mới

Trong bối cảnh các lệnh trừng phạt quốc tế, Nga và Trung Quốc đã chuyển phần lớn thương mại sang các kênh thanh toán không dùng đồng USD hoặc euro, chủ yếu bằng nhân dân tệ và rúp. Nếu khoảng 50% thương mại giữa hai quốc gia này chuyển sang hình thức thanh toán bằng tài sản số, một khối tài chính mới sẽ hình thành, góp phần làm sâu sắc thêm sự phân mảnh trong hệ thống tài chính toàn cầu.

2. Công nghệ xác minh danh tính và tài chính toàn diện

Các hệ thống xác minh danh tính như Worldcoin mở ra cuộc tranh luận về quyền riêng tư và khả năng mở rộng dịch vụ tài chính toàn diện. Nếu công nghệ này giúp giảm chi phí vay vốn từ 50–100 điểm cơ bản hoặc nâng cao khả năng tiếp cận vốn trên 20–30%, giá trị của chúng sẽ trở thành nhân tố quan trọng trong chiến lược phát triển tài chính của các quốc gia.

3. Trạng thái của Bitcoin và các loại tiền số dự trữ

Dù hiện tại tỷ lệ Bitcoin trong dự trữ quốc gia còn rất nhỏ, chỉ khoảng dưới 1%, nhưng dự kiến sẽ tăng lên 5% vào năm 2030. Điều này có thể tạo ra cuộc đua “vàng số”, đồng thời đặt ra các thách thức về năng lượng và chuỗi cung ứng chip. Stablecoin dự kiến sẽ trở thành phương tiện dự trữ thay thế ổn định hơn trong bối cảnh này.

Ứng dụng blockchain trong quản trị và dịch vụ công

Trong lĩnh vực công, blockchain đang ngày càng được ứng dụng để nâng cao tính minh bạch trong đăng ký tài sản, mua sắm công và quản trị quốc gia. Khi khoảng 15–20% chi tiêu quốc gia được thực hiện qua hệ thống blockchain, các xã hội mở và dân chủ sẽ có lợi thế trong việc quản trị, tăng cường uy tín tài chính và điểm số minh bạch của chính phủ.

Kết luận: Tương lai của hệ thống tiền tệ thế giới

Sự tiến hóa, không phải cuộc cách mạng

Dựa trên các lĩnh vực như CBDC, AI, stablecoin, token hóa và blockchain, các nhà phân tích nhận định rằng hệ thống tiền tệ toàn cầu đang trải qua một quá trình tiến hóa chứ không phải cách mạng đột ngột. Sức mạnh của đồng đô la sẽ không biến mất mà đang dần được phân bổ lại thông qua các hệ thống số hóa, mở ra một trật tự mới dựa trên quản trị minh bạch, niềm tin và kiểm soát hợp lý.

Các chỉ số dự báo quan trọng

Các nhà hoạch định chính sách và nhà đầu tư cần chú ý đến các chỉ số như tỷ lệ dự trữ ngoại hối, dòng chảy thanh khoản, mức độ áp dụng công nghệ token hóa và blockchain, để dự báo chính xác các xu hướng trong kỷ nguyên tiền số.

Tóm lại

Trong bối cảnh thế giới ngày càng số hóa và công nghệ tài chính phát triển mạnh mẽ, đồng đô la Mỹ đang đối mặt với những thách thức và cơ hội mới. Viễn cảnh tương lai của hệ thống tiền tệ toàn cầu sẽ phụ thuộc nhiều vào khả năng quản trị các công nghệ mới, xây dựng niềm tin và đảm bảo tính minh bạch trong từng bước chuyển đổi này. Các quốc gia, doanh nghiệp và nhà đầu tư cần chuẩn bị thích nghi để không bỏ lỡ các cơ hội lớn trong kỷ nguyên mới của tài chính số hóa.

Nguồn tham khảo: Dữ liệu IMF, Quỹ Tiền tệ Quốc tế; Báo cáo của các tổ chức tài chính quốc tế; Các nghiên cứu về tiền kỹ thuật số, blockchain và AI trong lĩnh vực tài chính.

Xem các tin tức mới nhất về bitcoin và thị trường điện tử tại : Tin tức Crypto